სამართლებრივი ცოდნის ცენტრი
ჩაწერეთ კითხვა ჩვეულებრივი სიტყვებით — მიიღებთ მოქმედ წყაროებზე დაფუძნებულ გზამკვლევსა და მკაფიო შემდეგ ნაბიჯებს.
სამკვიდროს მართვა მოითხოვს გარდაცვალების, ნათესაობის, ანდერძის, ქონებისა და ვალების, სხვა მემკვიდრეების, მიღების ან უარის და რეგისტრაციის ერთიან სურათს; აქტივი ვალებისგან განცალკევებით არ უნდა შეფასდეს. სამოქალაქო კოდექსით სამკვიდრო, როგორც წესი, გარდაცვალებიდან ექვს თვეში უნდა იქნეს მიღებული, ხოლო მიღება შეიძლება ნოტარიუსთან განცხადებით ან ფაქტობრივი ფლობით/მართვით დადასტურდეს.
საზღვარგარეთ მყოფმა მემკვიდრემ ჯერ უნდა გამიჯნოს გამოსაყენებელი მემკვიდრეობის სამართალი აქტივის ქვეყანაში რეგისტრაციისა და ბანკის ცალკე პროცედურისგან, შემდეგ კი გააკონტროლოს ექვსთვიანი მიღება, სამთვიანი უარი, მინდობილობის სპეციალური უფლებები და უცხოური დოკუმენტების დამოწმება.
პასპორტის დაკარგვისას დაიცავით უსაფრთხოება, დააფიქსირეთ დაკარგვა, დაუკავშირდით თქვენი ქვეყნის საკონსულოს და ცალკე გადაამოწმეთ ქართული ვიზის ან ყოფნის სტატუსი; დროებითი სამგზავრო დოკუმენტი ყველა საიმიგრაციო საკითხს ავტომატურად არ წყვეტს.
ავარიისას პირველია უსაფრთხოება და 112, შემდეგ კი პოლიციის, დაზღვევის და rental კომპანიის შეტყობინების პირობები; ავტომობილის ჩაბარება მტკიცებულების გარეშე ან ადგილზე ნაღდი შეთანხმება შემდგომ მოთხოვნას ართულებს.
ტურისტის მომხმარებლური ან სამედიცინო დავა მოითხოვს მომსახურების დაპირების, ფასის, გადახდის, ფაქტობრივი შედეგის, შეტყობინების და ზიანის დოკუმენტირებას; სისხლის სამართლის ეჭვი და სამოქალაქო ან მომხმარებლური მოთხოვნა ცალკე უნდა შეფასდეს.
საზღვარზე უარი, უკანონო ყოფნის საკითხი და საბაჟო შეჩერება სხვადასხვა გადაწყვეტილებაა; მოითხოვეთ წერილობითი დოკუმენტი, შეინახეთ პასპორტისა და მგზავრობის ჩანაწერი და არ დამალოთ საქონელი ან წინა სტატუსი.
საქართველოში არმყოფ პირს ხშირად შეუძლია წარმომადგენლის დანიშვნა, მაგრამ მინდობილობის ფორმა, სპეციალური უფლებები, დამოწმება, აპოსტილი ან ლეგალიზაცია, თარგმანი და ორგანოს კონკრეტული მოთხოვნა ხელმოწერამდე უნდა შეთანხმდეს.
2026 წლის 1 მარტიდან საქართველოში უცხოელის ანაზღაურებადი საქმიანობა ცალკე შრომითი საქმიანობის უფლებისა და, შესაბამის შემთხვევებში, ბინადრობის სტატუსის კოორდინირებულ შემოწმებას მოითხოვს. უარი ან არასრული რეგისტრაცია ავტომატურად არ ნიშნავს გამოსავლის არარსებობას, მაგრამ ვადის, სამართლებრივი საფუძვლისა და მოქმედი სტატუსის დაუყოვნებლივ რუკა უნდა შეიქმნას.
სამსახურის დაკარგვის შემდეგ ყველაზე მნიშვნელოვანი შეცდომა არის მხოლოდ ზეპირი პროტესტი. საქართველოს შრომის კოდექსი ითვალისწინებს გათავისუფლების საფუძვლის წერილობით მოთხოვნას, დამსაქმებლის პასუხის ვადას და სასამართლოში გასაჩივრების ცალკე პერიოდს; ხელფასის, ზეგანაკვეთურისა და საბოლოო ანგარიშსწორების მოთხოვნები კი ცალკე უნდა დაითვალოს და დამტკიცდეს.
უძრავი ქონების ამონაწერი აუცილებელი დასაწყისია, მაგრამ სრული due diligence არ არის. მყიდველმა უნდა შეამოწმოს მესაკუთრე და უფლებამოსილება, იპოთეკა/შეზღუდვა, მიწის კატეგორია, მშენებლობისა და ჩაბარების სტატუსი, დეველოპერის ხელშეკრულება, გადახდის პირობები და ისიც, რა მოხდება ვადის დარღვევისას.
განქორწინების რეგისტრაცია თავისთავად არ წყვეტს ბავშვის საცხოვრებელს, მეორე მშობელთან ურთიერთობას, ალიმენტს ან საერთო ქონებას. თუ მშობლები ვერ თანხმდებიან, სასამართლო ბავშვის ინტერესს აფასებს; გადაუდებელ ვითარებაში შესაძლებელია დროებითი წესრიგის მოთხოვნა, რათა დავის პერიოდში ბავშვის ცხოვრება და უსაფრთხოება დაუცველი არ დარჩეს.
დაკავების ან ბრალდებულად ცნობისას პირს უნდა განემარტოს ბრალდების შინაარსი, ადვოკატის გამოყენების, დუმილისა და თვითინკრიმინაციისგან დაცვის უფლება გასაგებ ენაზე. საქართველოს 2024 წლის Legal Aid-ის ანგარიშში სისხლის სამართლის საქმეები 14,369 იყო — ამიტომ პირველი რეაგირება, ოქმის სისწორე, თარჯიმანი, სამედიცინო შემოწმება და მტკიცებულების დაცვა პრაქტიკული გადაუდებელი საკითხებია.
ბინადრობის ნებართვაზე უარი უნდა გაანალიზდეს გადაწყვეტილების ტექსტის, ჩაბარების თარიღისა და უცხოელის კანონიერი ყოფნის საფუძვლის მიხედვით; ახალი განაცხადი ყოველთვის არ არის სწორი პირველი ნაბიჯი.
პირველი ნაბიჯები ვადის გადაცილების შემდეგ: დაადგინეთ ბოლო კანონიერი დღე და მიმდინარე სტატუსი, მოაგროვეთ მტკიცებულებები და გადაამოწმეთ შემდეგი მოქმედება გამგზავრებამდე ან ახალი განაცხადის შეტანამდე.
2026 წლის ახალი რეჟიმი ერთმანეთისგან განასხვავებს მუშაობის უფლებას, ბინადრობასა და კანონიერ ყოფნას; დამსაქმებელმა და უცხოელმა მათი ერთობლივი კონტროლი უნდა შეძლონ.
გაძევების ან შესვლის აკრძალვისას მნიშვნელოვანია გადაწყვეტილების საფუძველი, ჩაბარების თარიღი, ოჯახის კავშირები, უსაფრთხოების რისკი და გასაჩივრების შესაძლო გზა.
მოქალაქეობის გზის არჩევამდე უნდა გაიმიჯნოს ჩვეულებრივი, გამარტივებული, განსაკუთრებული, სპეციალური და აღდგენის პროცედურები: ჩვეულებრივი გზა, როგორც წესი, 10 უწყვეტ კანონიერ წელს, ტესტსა და საქართველოში სამუშაოს, ქონებას, ბიზნესს ან საწარმოში წილს მოითხოვს, ხოლო მეუღლის გამარტივებული გზა 5 უწყვეტ კანონიერ წელსა და ტესტს უკავშირდება.
ბინის ყიდვისას უცხოელმა უნდა შეამოწმოს საკუთრება, შეზღუდვები, მიწის კატეგორია, ხელშეკრულება, დეველოპერი, გადახდა და რეგისტრაციის გზა.
დეველოპერთან დავისას რეკლამა, ხელშეკრულება, მშენებლობის სტატუსი, გადახდები, ჩაბარების აქტი და დეფექტების მტკიცებულება ერთიანად უნდა შეფასდეს.
ქირავნობის დავაში ხელშეკრულების ვადა, ქირა, დეპოზიტი, შეწყვეტის წესი, დაზიანება და ფაქტობრივი ჩაბარება წერილობით უნდა იყოს დალაგებული.