შრომითი საქმიანობის უფლება საქართველოში: რამდენიმე დამსაქმებელი, დისტანციური შრომა და ახალი რეჟიმის ფარგლები

რას ადგენს ახალი ანგარიში

2026 წლის 15 ოქტომბერს BM-მა გამოაქვეყნა GLCC-ის იურისტის, ენრი აბულაძის მოსაზრებები საქართველოში უცხოელ მუშაკთა შრომითი საქმიანობის უფლების ადმინისტრირების სისტემასთან დაკავშირებით. მოყვანილი მაგალითები ეხება რამდენიმე კომპანიაში მუშაობასა და იმ უცხოელ თანამშრომლებს, რომლებიც საქართველოში ჩამოდიან, მაშინ როცა ჩვეულებრივ დისტანციურად მუშაობენ. ეს არის პრაქტიკოსის დაკვირვებები; ანგარიში არ შეიცავს ადმინისტრაციულ საქმეს ან სასამართლო გადაწყვეტილებას, რომელიც საყოველთაო ინტერპრეტაციას დაადგენდა.

შესაბამისად, პრაქტიკული კითხვა უფრო ვიწროა, ვიდრე ის, სჭირდება თუ არა ყველა უცხოელ ვიზიტორს შრომითი საქმიანობის უფლება: რომელი საქმიანობა, დამსაქმებელი და ფიზიკური ადგილსამყოფელი აქცევს პირს მოქმედი „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის რეგულირების ქვეშ? ამაზე პასუხს მხოლოდ მოქალაქეობა ვერ გასცემს. მნიშვნელობა აქვს ასევე მუდმივ ბინადრობას, კანონით გათვალისწინებულ სხვა გამონაკლისებსა და რეალურ კომერციულ შეთანხმებას.

განაცხადის შერჩევამდე გაეცანით კანონის მოქმედების სფეროდან გამორიცხულ შემთხვევებს

„შრომითი მიგრაციის შესახებ“ კანონის 1-ლი მუხლი განსაზღვრავს რეგულირებად საქმიანობასა და გამონაკლისებს. მათ შორისაა ადგილობრივი დამსაქმებლისთვის სრულად დისტანციური მუშაობა, როდესაც სამუშაო არ მოითხოვს საქართველოში შემოსვლას, ასევე არარეზიდენტისთვის სამუშაოს შესრულება ან მომსახურების გაწევა, რაც დაკავშირებულია ამ არარეზიდენტის საქმიანობასთან საქართველოს ფარგლებს გარეთ. ეს სხვადასხვა გამონაკლისია. უცხოურ კომპანიასთან დადებული ხელშეკრულება უნდა შეფასდეს მეორე დებულების მიხედვით; სამუშაოს უბრალოდ „დისტანციურის“ წოდება არ ცვლის მისი პირობების შემოწმების აუცილებლობას.

მაგალითად, თანამშრომელი, რომელიც ჩვეულებრივ საზღვარგარეთ იმყოფება, მაგრამ საქართველოში ჩამოდის ადგილობრივი მოვალეობების შესასრულებლად, ამ მოვალეობების შესრულების პერიოდში შესაძლოა ვეღარ ექცეოდეს პირველ გამონაკლისში. და პირიქით, არარეზიდენტისთვის მომსახურების გაწევის შესახებ ნორმა ცალკე ანალიზს მოითხოვს და მისი უგულებელყოფა არ შეიძლება მხოლოდ იმიტომ, რომ კონტრაქტორი თბილისში ლეპტოპით მუშაობს. კლიენტის რეზიდენტობის, სამეწარმეო საქმიანობის, შესასრულებელი სამუშაოს შედეგებისა და მომსახურების მიმართულების დამადასტურებელი მტკიცებულებები ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ზოგადი თანამდებობრივი დასახელება.

რამდენიმე კომპანია და თვითდასაქმება

13⁵ მუხლის მე-7 პუნქტი დასაქმებულის შრომითი საქმიანობის უფლებას კონკრეტულ ადგილობრივ დამსაქმებელს უკავშირებს. ერთსა და იმავე ჰოლდინგში შემავალი ორი კომპანია რჩება ცალკეულ დამსაქმებლად, თუ ხელშეკრულებები და იურიდიული პირები დამოუკიდებელია. კომერციული ჯგუფის სახელი თავისთავად ვერ გააფართოებს ნებართვის ფარგლებს. ამის საპირისპიროდ, იგივე პუნქტი თვითდასაქმებული პირის შრომითი საქმიანობის უფლებას აღწერს სპეციალობის ან საქმიანობის სფეროს მიხედვით. ის არ ადგენს ზოგად წესს, რომელიც თითოეულ დამკვეთზე ცალკე ნებართვას მოითხოვდა. შრომითი ურთიერთობის არასწორმა კვალიფიკაციამ მომსახურების ხელშეკრულებად (კონტრაქტინგად) შესაძლოა დამატებითი რისკი შექმნას.

13⁴ მუხლი დასაქმებულის განაცხადის წარდგენის ვალდებულებას შრომითი ხელშეკრულების დადების შემდეგ ადგილობრივ დამსაქმებელს აკისრებს; თვითდასაქმებული პირი განაცხადს უშუალოდ წარადგენს. ეს გარემოება ხელშეკრულების სიზუსტესა და პასუხისმგებელი განმცხადებლის იდენტიფიცირებას კანონმდებლობასთან შესაბამისობის საკვანძო საკითხად აქცევს. შუამავლის დაპირება იმის შესახებ, რომ ერთი დოკუმენტი ფარავს ყველა მომავალ სამუშაოს, უნდა გადამოწმდეს ფაქტობრივი გადაწყვეტილების ფარგლებთან მიმართებით.

შრომითი საქმიანობის უფლება და ბინადრობა ურთიერთშეთანხმებული უნდა იყოს

13⁵ მუხლის თანახმად, საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფმა პირმა, როგორც წესი, შრომითი საქმიანობის უფლების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში უნდა მიმართოს D1 კატეგორიის ვიზის მისაღებად; საქართველოში უკვე მყოფმა პირმა კი, როგორც წესი, 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა მიმართოს შესაბამისი შრომითი ან IT ბინადრობის ნებართვის მისაღებად. მე-2 პუნქტი შეიცავს გამონაკლისებს, მათ შორის საქართველოს მოქმედი ბინადრობის ნებართვისა და მითითებული სრულად დისტანციური შეთანხმების შემთხვევებს. ეს არის განაცხადის წარდგენის ვადები და არა საიმიგრაციო სტატუსის მინიჭების გარანტია.

კანონიერი შემოსვლა და ყოფნა კვლავ რეგულირდება ცალკეული კანონით „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“. დაუშვებელია იმის პრეზუმფცია, რომ სამუშაო განაცხადი ავტომატურად ახანგრძლივებს ვიზიტორის ყოფნის ნებადართულ ვადას. 13⁵ მუხლის მე-8 პუნქტი ითვალისწინებს სასამართლოში გასაჩივრებას შეტყობინებიდან ერთი თვის ვადაში, ხოლო მე-9 პუნქტი აფრთხილებს, რომ თავად გასაჩივრება არ წარმოშობს შრომითი საქმიანობის უფლებას და არ აჩერებს ქვეყნის დატოვების ან გაძევების ვალდებულებას.

პრაქტიკული გზამკვლევი დამსაქმებლებისა და შემოსული მუშაკებისთვის

• ზუსტად აღწერეთ თითოეული კონტრაქტორი სუბიექტი, მისი რეზიდენტობა, სამუშაო ადგილი და ვიზიტების დროს შესასრულებელი მოვალეობები.
• დაადგინეთ კანონით გათვალისწინებული კონკრეტული გამონაკლისი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) და შეინახეთ მისი დამადასტურებელი მტკიცებულებები.
• შეუსაბამეთ დაგეგმილი სამუშაო ნებართვაში მითითებულ დამსაქმებელს ან სექტორს.
• ცალ-ცალკე აღრიცხეთ სამუშაო, სავიზო და ბინადრობის ვადები; ადმინისტრაციული ორგანოს ინტერპრეტაციის გასაჩივრებისას მოითხოვეთ წერილობითი გადაწყვეტილება.

ოქტომბრის ანგარიში პრაქტიკის უფრო დეტალური შესწავლის საფუძველს იძლევა, თუმცა ზოგადი დასკვნა, თითქოს „ყველა დისტანციურ მუშაკს ნებართვა სჭირდება“, უგულებელყოფდა კანონით დადგენილ გამონაკლისებს. უარყოფითი საიმიგრაციო გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგების შესახებ იხილეთ ჩვენი გაძევებისგან დაცვის გარანტიების ანალიზი.

გადამოწმების თარიღი

წყაროები და კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 15 ოქტომბრის მდგომარეობით. შემდგომი ცვლილებები ავტომატურად არ აისახება. ნორმების გამოყენება კონკრეტული საქმის გარემოებებზეა დამოკიდებული.