მწვანე ტელეფონი, ლატუნის კაუჭისებრი გამაფრთხილებელი საგანი და დაბრუნებული გადახდის ჟეტონები სასწორის გვერდით. — AI-ით შექმნილი სიმბოლური ილუსტრაცია; არ ასახავს რეალურ ადამიანს, დოკუმენტს ან მოვლენას.

15 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

მართლმსაჯულების სასამართლოს 2026 წლის 15 ოქტომბრის პრესრელიზი საქმეზე C-70/25, Tukowiecka ეხება ფიშინგის შედეგად განხორციელებულ არაავტორიზებულ გადახდას. მასში განმარტებულია, რომ კლიენტის მხრიდან უხეში გაუფრთხილებლობის ბრალდება თავისთავად არ აძლევს ბანკს უფლებას, გადაავადოს გადახდის მომსახურების დირექტივით (PSD2) მოთხოვნილი თანხის დაუყოვნებლივი დაბრუნება. სასამართლო ამ პირველად ვალდებულებას მიჯნავს ბანკის შესაძლებლობისგან, შემდგომში მოითხოვოს თანხის უკან დაბრუნება, თუკი შესაბამისი პასუხისმგებლობა დადგინდება.

საქმის სახელწოდება პირობითია, როგორც ეს სასამართლოს პრესრელიზშია მითითებული. პრესრელიზი წარმოადგენს გადაწყვეტილების ოფიციალურ განმარტებას და არა თავად გადაწყვეტილების სავალდებულო ძალის მქონე ტექსტს. წინამდებარე სტატია ფოკუსირებულია აღნიშნულ პრესრელიზსა და დირექტივის დებულებებში აღწერილ სამართლებრივ გამიჯვნაზე და არ აცხადებს პრეტენზიას ეროვნული სასამართლოს სრული მტკიცებულებითი მასალის ფლობაზე.

დაუყოვნებლივი ანაზღაურება და საბოლოო პასუხისმგებლობა

დირექტივა 2015/2366-ის 73-ე და 74-ე მუხლები არაავტორიზებულ გადახდასთან დაკავშირებული დავის სხვადასხვა ეტაპს აწესრიგებს. დაუყოვნებლივი დაბრუნების წესი ზოგადად მოითხოვს თანხის ანაზღაურებას პროვაიდერის მიერ ფაქტის შეტყობის ან მისთვის შეტყობინების მიწოდების მომდევნო სამუშაო დღის ბოლომდე. დადგენილი გამონაკლისი ეხება შემთხვევას, როდესაც არსებობს კლიენტის მხრიდან თაღლითობის გონივრული ეჭვის საფუძველი, რის შესახებაც ეცნობა შესაბამის ეროვნულ ორგანოს. უხეში გაუფრთხილებლობა და კლიენტის თაღლითობა ურთიერთჩანაცვლებად ბრალდებებად არ უნდა განიხილებოდეს.

შემდგომმა დავამ მაინც შეიძლება გამოიკვლიოს, მოქმედებდა თუ არა კლიენტი განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით და ეკისრება თუ არა მას ზიანის ტარება. პრაქტიკული შედეგი მდგომარეობს იმაში, რომ მკაფიოდ გაიმიჯნოს, ვის ეკისრება ფინანსური ტვირთი ფაქტების გამოკვლევის პროცესში და ვინ აგებს საბოლოო პასუხს ზიანზე. შესაბამისად, დროებითი ან სწრაფი ანაზღაურება არ უნდა შეფასდეს საბოლოო გადაწყვეტილებად იმის შესახებ, რომ კლიენტს პასუხისმგებლობა არასდროს დაეკისრება.

ავტორიზაცია ფაქტობრივი და სამართლებრივი საკითხია

ფიშინგის შემთხვევები შეიძლება მოიცავდეს სხვადასხვაგვარ ქმედებას: მონაცემების მოპარვას, თავდამსხმელის მიერ ინიციირებულ გადახდას ან შეცდომაში შეყვანილი კლიენტის მიერ გადარიცხვის დადასტურებას. ეს სცენარები ერთ კატეგორიაში არ უნდა გაერთიანდეს. პირველი საკითხია, თუ რომელი ტრანზაქცია იყო რეალურად ავტორიზებული (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მოქმედი სამართლებრივი ჩარჩოს მიხედვით. ბანკის ტექნიკური ჩანაწერები და მოვლენების კლიენტისეული აღწერა ერთობლივად უნდა შემოწმდეს.

გამოსადეგი მტკიცებულებები მოიცავს გამოყენებულ შეტყობინებას ან ვებგვერდს, დროის აღნიშვნებს (timestamps), სადავო ტრანზაქციას, აუთენტიფიკაციის მოთხოვნებს, პროვაიდერთან კომუნიკაციასა და შეტყობინების გაგზავნის დროს. შეინახეთ მტკიცებულებები ისე, რომ არ გააგრძელოთ ურთიერთობა სავარაუდო თაღლითთან. საჩივარში მითითებული უნდა იყოს არაავტორიზებული ტრანზაქცია და მოთხოვნილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება, ნაცვლად მხოლოდ იმის დაფიქსირებისა, რომ კლიენტი „მოატყუეს“. სამართლებრივმა კვალიფიკაციამ შესაძლოა განსაზღვროს, თუ რომელი წესები იქნება გამოყენებული.

საქართველოდან გამოყენებული ევროკავშირის ანგარიში

საქართველოში ცხოვრება ან მოგზაურობა თავისთავად არ განსაზღვრავს, საგადახდო მომსახურების რომელი კანონმდებლობა არეგულირებს ანგარიშს. აუცილებელია პროვაიდერის, სახელშეკრულებო ურთიერთობის, ტრანზაქციისა და ტერიტორიული მოქმედების სფეროს გადამოწმება. პირს, რომელიც თბილისიდან იყენებს ევროკავშირის საგადახდო ანგარიშს, შესაძლოა ჰქონდეს განსხვავებული სამართლებრივი სტატუსი იმ პირთან შედარებით, რომელიც ტრანსსასაზღვრო გადარიცხვისთვის ქართულ ანგარიშს იყენებს. ევროკავშირის სასამართლოს მიერ ევროკავშირის სამართლის განმარტება არ უნდა იქნეს წარმოჩენილი საქართველოში თანხის დაბრუნების ახალ კანონისმიერ ვადად.

ქართული პროვაიდერის შემთხვევაში, გადახდის მომსახურების მარეგულირებელი მოქმედი ქართული წესები და გასაჩივრების მექანიზმები დამოუკიდებელ ანალიზს საჭიროებს. ევროკავშირის გადაწყვეტილება შესაძლოა სასარგებლო შედარებით-სამართლებრივი მასალა იყოს, თუმცა ის ავტომატურად არ ცვლის ქართულ ხელშეკრულებას და არ ანიჭებს ევროკავშირის სასამართლოს იურისდიქციას ყველა დავაზე. როდესაც საქმეში რამდენიმე პროვაიდერი მონაწილეობს, უნდა დადგინდეს, რომელმა მათგანმა შეასრულა სადავო მომსახურება და სად უნდა წარედგინოს საჩივარი.

საჩივრის წარდგენის პრაქტიკული თანმიმდევრობა

დაუყოვნებლივ აცნობეთ პროვაიდერს და მიუთითეთ ტრანზაქცია, თანხა და თარიღი.
შეინახეთ თაღლითური შეტყობინებები, ანგარიშის ამონაწერები და აუთენტიფიკაციის მტკიცებულებები.
მოითხოვეთ ინფორმაცია, მიიჩნევს თუ არა პროვაიდერი ტრანზაქციას ავტორიზებულად და რა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით.
გაამიჯნეთ თანხის დაუყოვნებლივი დაბრუნების მოთხოვნა საბოლოო პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებული შემდგომი დავისგან.
ანგარიშის სამართლებრივი რეჟიმის გადამოწმების შემდეგ გამოიყენეთ ეროვნული გასაჩივრების, ომბუდსმენის ან სასამართლოს სწორი გზა.

გადაწყვეტილება მნიშვნელოვანია იმით, რომ იგი გამორიცხავს უბრალო გაუფრთხილებლობის ბრალდების მიჩნევას თანხის პირველადი დაბრუნების ვალდებულების სრულყოფილ საპასუხო არგუმენტად ევროკავშირის მოქმედი სამართლებრივი ჩარჩოს ფარგლებში. ტრანსსასაზღვრო საბანკო სფეროში სხვა სიახლეების გასაცნობად იხილეთ ჩვენი საქართველო-არაბთა გაერთიანებული საამიროების თანამშრომლობის ანალიზი.

გადამოწმების თარიღი

წყაროები და კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 15 ოქტომბრის მდგომარეობით. შემდგომი ცვლილებები ავტომატურად არ აისახება. ნორმების გამოყენება კონკრეტული საქმის გარემოებებზეა დამოკიდებული.

წყაროები და სამართლებრივი საფუძვლები

შენიშვნამასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ სამართლებრივ რჩევას.