ურანის უკანონო შეძენა-შენახვის ბრალდება: რა ვიცით და რას ვერ ვასკვნით საჯარო ცნობით

საქართველოს პროკურატურის 7 ოქტომბრის განცხადებით, ერთ პირს ურანის უკანონო შეძენა-შენახვას ედავებიან. უწყების ცნობით, მასალის რეალიზაცია უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის 700 000 აშშ დოლარად იგეგმებოდა. ბრალდება სსკ-ის 230-ე მუხლის პირველი ნაწილით წარადგინეს; პროკურატურა აღნიშნავს, რომ სანქცია ხუთიდან ათ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს და პატიმრობის შუამდგომლობით სასამართლოს მიმართავდა. ეს ინფორმაცია ბრალდების მხარის ვერსიაა და სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტს არ წარმოადგენს.

რა ქმედებას მოიცავს კანონი

სისხლის სამართლის კოდექსის 230-ე მუხლის პირველი ნაწილი მოიცავს ბირთვული მასალის, რადიოაქტიური ნივთიერებისა და ჩამოთვლილ სხვა მასალებთან დაკავშირებული ნივთების უკანონო შეძენას, შენახვას, ფლობას, გადაცემას, გადაზიდვას, ვაჭრობასა და სხვა ქმედებებს. იგივე ნაწილი ითვალისწინებს ხუთიდან ათ წლამდე პატიმრობას. ამ ეტაპზე გავრცელებული განცხადება მიუთითებს კონკრეტულ ნაწილზე, მაგრამ არ გვაწვდის ექსპერტიზის დასკვნას ან იმ მტკიცებულებებს, რომლითაც ნივთიერების იდენტობა, შეძენა და შენახვა უნდა დამტკიცდეს.

ტექნიკურად მნიშვნელოვანი გარემოებები — რაოდენობა, იზოტოპური შემადგენლობა, ნივთიერების ფორმა, წარმოშობა, შენახვის პირობები და ექსპერტიზის მეთოდი — საჯარო ცნობაში არ არის მითითებული. ამ ინფორმაციის არქონა თავისთავად არც რისკის არსებობას ადასტურებს და არც მის არარსებობას. ასევე, განცხადება არ ამბობს, რომ მოხდა მასალის გადაზიდვა საზღვარზე, გაჟონვა ან ადამიანზე ზემოქმედება.

რას ნიშნავს ბრალდება პროცესში

სასამართლომ უნდა შეაფასოს, არის თუ არა წარმოდგენილი მასალა კანონით აკრძალული, იყო თუ არა შეძენა ან შენახვა უკანონო და რა მტკიცებულებები აკავშირებს მას ბრალდებულთან. ბრალდებულს აქვს უფლება იცოდეს ბრალდების შინაარსი, ისარგებლოს ადვოკატით და გაასაჩივროს მის მიმართ მიღებული საპროცესო გადაწყვეტილებები. თუ სასამართლო პატიმრობას გამოიყენებს, ეს აღკვეთის ღონისძიება იქნება და არა სასჯელი.

საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-5 პუნქტით, დანაშაული კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენით უნდა დამტკიცდეს. საჯარო განცხადებაში სხვა ქვეყნის მოქალაქისთვის დაგეგმილი მიყიდვაა ნახსენები, მაგრამ რეალიზაციის ან საზღვარგარეთ გადატანის ფაქტი აღწერილი არ არის. ამიტომ ამ ინფორმაციიდან საერთაშორისო დანაშაულის ან კონკრეტული ბირთვული უსაფრთხოების ხელშეკრულების დარღვევაზე დასკვნას ვერ გამოვიტანთ.

ტექნიკურ ექსპერტიზაზე დამატებითი მონაცემების გამოქვეყნებამდე სტატიაში მხოლოდ პროკურატურის მიერ დასახელებული ბრალდება უნდა აისახოს. დამატებითი ზოგადი ინფორმაცია იხილეთ სისხლის სამართლის დაცვის შესახებ და წინასწარი პატიმრობისა და გირაოს განმარტებაში. ეს მასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას.

საერთაშორისო გარანტიები და კანონის მოქმედება დროში

ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენცია საქართველოსთვის სავალდებულოა. მისი მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტი იცავს უდანაშაულობის პრეზუმფციას, ხოლო მე-3 პუნქტი ბრალდებულის დაცვის მინიმალურ გარანტიებს, მათ შორის ადვოკატის დახმარებას. ეს გარანტიები ბრალდების წარდგენის შესახებ საჯარო ინფორმაციის შეფასებისასაც მნიშვნელოვანია; საჯარო განცხადება ვერ შეცვლის სასამართლოში მტკიცებას.

ამ სტატიაში სანქცია აღწერილია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მოქმედი ტექსტით. საჯარო ცნობა ქმედების ყველა თარიღს არ ასახელებს; კონკრეტულ საქმეზე გამოსაყენებელი სისხლის სამართლის კანონი და უფრო მსუბუქი კანონის უკუძალა სსკ-ის მე-2 და მე-3 მუხლების მიხედვით, ქმედების თარიღის გათვალისწინებით უნდა შემოწმდეს.

კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მდგომარეობით.