უკრაინაში არჩევნები და ცეცხლის შეწყვეტა: რატომ არ არის ზავი სამართლებრივი რეჟიმის დასასრული

12 ოქტომბრის პოლიტიკური დისკუსია

ახალი ამბის წყარო კაია კალასის პასუხს აღწერს უკრაინაში არჩევნების ჩატარების მოწოდებაზე. განცხადებაში წინ წამოწეულია ცეცხლის შეწყვეტისა და უსაფრთხოების აუცილებლობა. სამართლებრივ შეფასებაში ეს პოლიტიკური პოზიცია უნდა გაიმიჯნოს უკრაინის კონკრეტული ნორმისგან; ზოგადი მტკიცება, რომ ყველა კონსტიტუცია ომის დროს არჩევნებს კრძალავს, ერთიან სამართლებრივ წესად ვერ გამოდგება.

რომელ რეჟიმს უკავშირდება აკრძალვა

უკრაინის კანონის №389-VIII მე-19 მუხლი საომარი მდგომარეობის პირობებში არჩევნების აკრძალვას ადგენს. პრეზიდენტის, პარლამენტისა და შესაბამისი ადგილობრივი ორგანოების არჩევნების აკრძალვაზე მითითებულია ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ოფიციალურ აქტშიც. კანონის ოფიციალური საძიებო ჩანაწერი მიმდინარე რედაქციას 2026 წლის 4 მარტით ათარიღებს; სრული ტექსტის პირდაპირი ჩამოტვირთვა კვლევისას ტექნიკურად არ მოხერხდა.

საომარი მდგომარეობა ფორმალური სამართლებრივი რეჟიმია. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება სამხედრო მოქმედებას შეიძლება ზღუდავდეს, მაგრამ თვითონ ყოველთვის არ აუქმებს ამ რეჟიმს. ამიტომ „ზავი გამოცხადდა, არჩევნები ავტომატურად შეიძლება“ დასკვნა დამატებით მოითხოვს მოქმედი რეჟიმის, მისი შეწყვეტის წესისა და საარჩევნო კანონმდებლობის შემოწმებას.

სამართლებრივი დაბრკოლების მოხსნა საკმარისი არ არის

არჩევნების პრაქტიკული ორგანიზებისთვის აუცილებელია ამომრჩეველთა რეგისტრაცია, უსაფრთხო უბნები, კანდიდატთა რეალური მონაწილეობა, თავისუფალი კამპანია და დაკვირვება. გადაადგილებულ მოქალაქეებსა და საზღვარგარეთ მყოფ ამომრჩევლებს შეიძლება განსხვავებული ადმინისტრაციული სირთულეები ჰქონდეთ. მათი რეალური წვდომა საარჩევნო პროცესის ხარისხის ნაწილია.

თუ ტერიტორიის ნაწილზე ხმის მიცემა შეუძლებელია, სამართლებრივი გამოსავალი არ შეიძლება მხოლოდ ტექნიკურ თარიღად გამოცხადდეს. საჭირო ხდება შესაბამისი კრიტერიუმები, კომპეტენტური ორგანოს გადაწყვეტილება და პროცედურა, რომელიც უსაფრთხოებასა და მონაწილეობას ერთდროულად აფასებს. ერთი ტერიტორიის პირობები მთელი ქვეყნისთვის მექანიკურად ვერ გავრცელდება.

საერთაშორისო მოწოდება შიდა აქტს არ ანაცვლებს

სხვა სახელმწიფოს ლიდერის ან საერთაშორისო წარმომადგენლის განცხადება თავისთავად არ არის უკრაინაში არჩევნების დამნიშნავი აქტი. სამართლებრივი პასუხისმგებლობა და კომპეტენცია უკრაინის მოქმედი წესით განისაზღვრება. ასევე ცალკე უნდა შეფასდეს თანამდებობის უწყვეტობის საკითხი; არჩევნების არჩატარების ფაქტიდან კონკრეტული მმართველის სამართლებრივ სტატუსზე დასკვნა სრული კონსტიტუციური ჩარჩოს გარეშე არ მიიღება.

• გადამოწმდეს მოქმედი საომარი მდგომარეობის აქტი და მისი ვადა.
• განისაზღვროს რეჟიმის შეწყვეტის ან შეცვლის სამართლებრივი პროცედურა.
• გამოქვეყნდეს უსაფრთხოების, მონაწილეობისა და ამომრჩევლის რეგისტრაციის პირობები.
• ზუსტი საარჩევნო ვადები დადგინდეს შესაბამისი მოქმედი აქტით.

რა კავშირი აქვს საქართველოსთან

საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლი ქართულ საარჩევნო უფლებას ეხება; ის უკრაინის პროცესს არ მართავს. თითოეულ ქვეყანაში საჭიროა საკუთარი სპეციალური რეჟიმისა და პროცედურის შემოწმება. უცხოური პოლიტიკური არგუმენტის ქართულ სამართალში პირდაპირ გადატანა სანდო მეთოდი არ არის.

დასკვნა

მნიშვნელოვანია სამი საკითხის გამიჯვნა: სამხედრო ზავი, ფორმალური საომარი მდგომარეობის დასრულება და რეალურად თავისუფალი არჩევნების ორგანიზება. პასუხს სჭირდება უკრაინის შესაბამისი სამართლებრივი აქტები და მონაწილეობის პრაქტიკული პირობები. საქართველოში ადმინისტრაციული გადაწყვეტილების შეფასებისთვის იხილეთ ადმინისტრაციული სასამართლო.

გადამოწმების თარიღი

კანონმდებლობა და მითითებული წყაროები გადამოწმებულია 2026 წლის 12 ოქტომბრის მდგომარეობით. ანალიზი ეფუძნება ხელმისაწვდომ მასალებს და გამოქვეყნებული ცნობის შემდეგ განვითარებულ მოვლენებს ავტომატურად არ ასახავს.