ქორწინების იძულების ბრალდება: არასრულწლოვნის დაცვა და კანონის ფარგლები

2026 წლის 9 ოქტომბერს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ქორწინების იძულების ბრალდებით ერთი პირის დაკავების შესახებ გამოაცხადა. Imedi-ის მიერ გავრცელებული უწყების ინფორმაციის მიხედვით, საქმე მარნეულში არასრულწლოვან ოჯახის წევრზე სავარაუდო ზეწოლას ეხება. გამოძიება სსკ-ის 11¹ და 150¹ მუხლებით მიმდინარეობს. დაკავება დანაშაულის დამტკიცებას არ ნიშნავს; არასრულწლოვნის ვინაობისა და მისი ამოცნობის ხელშემწყობი დეტალების გამოქვეყნება ამ სამართლებრივი განმარტებისთვის საჭირო არ არის.

რას ნიშნავს ქორწინების იძულება

სისხლის სამართლის კოდექსის 150¹ მუხლი კრძალავს ქორწინების იძულებას, მათ შორის, არარეგისტრირებული ქორწინების შემთხვევაშიც. ამიტომ ქორწინების მოწმობის არარსებობა ამ ნორმის გამოყენებას თავისთავად არ გამორიცხავს. მთავარი საკითხია, კონკრეტული მოქმედება პირის თავისუფალ არჩევანს იძულებით ზღუდავდა თუ არა.

მოქმედი ტექსტის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას ან ორ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას. წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის მიმართ ჩადენილი ან არაერთგზისი ქმედებისთვის მეორე ნაწილი ადგენს ორიდან ოთხ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას. ეს კანონით გათვალისწინებული სანქციაა და არა უკვე დანიშნული სასჯელი. ოჯახის წევრებს შორის ურთიერთობისთვის მითითებული 11¹ მუხლი ოჯახური დანაშაულის სამართლებრივ ჩარჩოს ეხება; იგი იძულების ფაქტის დამტკიცებას არ ანაცვლებს.

თანხმობა და საქორწინო ასაკი სხვადასხვა მოთხოვნაა

სამოქალაქო კოდექსის 1107-ე მუხლით დაქორწინებისთვის აუცილებელია საქორწინო ასაკი და დასაქორწინებელ პირთა თანხმობა. 1108-ე მუხლით ქორწინება დაიშვება 18 წლის ასაკიდან. სრულწლოვანება იძულებას კანონიერად არ აქცევს, ხოლო არასრულწლოვნის სავარაუდო თანხმობა საქორწინო ასაკის მოთხოვნას ვერ ცვლის. ოჯახის სურვილი ან ტრადიციის მოხმობა პირის თავისუფალ ნებას ვერ ჩაანაცვლებს.

რა უნდა დადგინდეს ამ საქმეში

საჯარო ცნობით ვერ ფასდება ბავშვის გამოკითხვის მასალა, ზეწოლის ფორმა, მონაწილეთა ცოდნა ან დაცვის მხარის პოზიცია. გამოძიებამ უნდა დაადგინოს კონკრეტული ქმედებები და არასრულწლოვანების წინასწარი ცოდნა. სასამართლომ უნდა შეაფასოს სათანადო წესით მოპოვებული მტკიცებულებები. კონსტიტუციის 31-ე მუხლის მე-5 პუნქტით, პირი უდანაშაულოდ ითვლება კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენის მიღებამდე.

ბავშვის უსაფრთხოება და საერთაშორისო ვალდებულება

სტამბოლის კონვენცია საქართველოსთვის 2017 წლის 1 სექტემბრიდან მოქმედებს. მისი 37-ე მუხლი სახელმწიფოს ავალდებულებს ზრდასრულის ან ბავშვის ქორწინების განზრახ იძულების კრიმინალიზაციას. ეს საქართველოსთვის სავალდებულო ხელშეკრულების მოთხოვნაა; იგი კონკრეტული ბრალდებულის დამნაშავედ ცნობას არ ნიშნავს. ამ სტატიაში კონვენციის მონიტორინგის მექანიზმი არ განიხილება ინდივიდუალური საქმის განმხილველ სასამართლოდ.

უშუალო საფრთხის დროს საჭიროა გადაუდებელი დახმარების მოთხოვნა 112-ზე. დაცვის ზომების შესახებ დამატებით იხილეთ ოჯახში ძალადობა, შემაკავებელი და დამცავი ორდერი. საჯარო პოსტში ბავშვის მონაცემების გაზიარების ნაცვლად საქმეზე ინფორმაცია უნდა მიეწოდოს უფლებამოსილ ორგანოს ან ადვოკატს შესაბამისი წესით.

რისი დასკვნა შეიძლება ახლა

ცნობა მიუთითებს გამოძიებასა და დაკავებაზე. იგი არ ადგენს საბოლოო პასუხისმგებლობას. ამ ეტაპზე შეიძლება განიმარტოს თანხმობისა და არასრულწლოვნის დაცვის მოქმედი ჩარჩო. კონკრეტულ საქმეზე სისხლის სამართლის კანონის დროში მოქმედება ქმედების თარიღის მიხედვით, სსკ-ის მე-2 და მე-3 მუხლებით უნდა შეფასდეს.

კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მდგომარეობით.

სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა, ეფუძნება მითითებულ საჯარო წყაროებს და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას.