ადვოკატის ჩანაწერები ციხეში: სად გადის უსაფრთხოების შემოწმებისა და სამართლებრივი კონფიდენციალურობის ზღვარი

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (საიას) განცხადებით, 7 ოქტომბერს მისი ადვოკატი პენიტენციურ დაწესებულებაში უფლებადაცვითი საქმიანობის ფარგლებში შეხვდა პატიმარს. ორგანიზაციის თქმით, დაწესებულებიდან გასვლისას ადვოკატს შეხვედრისას გაკეთებული ჩანაწერების გატანის უფლება არ მისცეს და მან ჩანაწერები გაანადგურა. საია მომხდარს ადვოკატის საქმიანობაში ჩარევად აფასებს.

სპეციალური პენიტენციური სამსახური ბრალდებას უარყოფს. Imedi-ის ცნობით, სამსახურმა განაცხადა, რომ ადვოკატისთვის საქმიანობაში ხელის შეშლის მტკიცებას საფუძველი არ აქვს და პენიტენციურ კოდექსში კორესპონდენციის შემოწმების წესს მიუთითა. საიას პოზიცია ამ ეტაპზე საჯაროდ ხელმისაწვდომია მედიაში გამოქვეყნებული განცხადების სახით; სრული შიდა ჩანაწერები, წერილობითი გადაწყვეტილება ან შემოწმების ოქმი გამოქვეყნებული არ არის. შესაბამისად, ორი მხარის აღწერა დამოუკიდებელ დადგენილ ფაქტად ვერ ჩაითვლება.

Imedi-ის მიერ გამოქვეყნებული სამსახურის სრული პასუხი უფრო კონკრეტულ განმარტებასაც შეიცავს: უწყების პოზიციით, კანონში პირდაპირ არ არის განსაზღვრული შეხვედრის შემდეგ სხვადასხვა ჩანაწერის გატანის უფლება, ხოლო კორესპონდენციის გაგზავნა დაწესებულების მეშვეობით არის შესაძლებელი. ეს არის სამსახურის სამართლებრივი განმარტება, რომელსაც საია არ ეთანხმება; სასამართლოს მიერ დადგენილ შეფასებად იგი არ უნდა ჩაითვალოს.

შეხვედრის უფლება და წერილების შემოწმება ერთი საკითხი არ არის

პენიტენციური კოდექსის 95-ე მუხლის თანახმად, ბრალდებულს ან მსჯავრდებულს შეუძლია ისარგებლოს ადვოკატის მომსახურებით და კანონით განსაზღვრული საადვოკატო საქმიანობის განმახორციელებელ ადვოკატს შეუზღუდავად, ჩარევის გარეშე შეხვდეს. დაწესებულების თანამშრომელს შეუძლია შეხვედრას ვიზუალურად დააკვირდეს, მაგრამ არ მოუსმინოს.

კოდექსის 115-ე მუხლი პატიმრის წერილობით კორესპონდენციას ეხება. ზოგადი წესი კორესპონდენციის შემოწმებას ითვალისწინებს, თუმცა იმავე მუხლის მე-8 ნაწილი კრძალავს ადვოკატისადმი გაგზავნილი ან მისგან მიღებული კორესპონდენციის შეჩერებას ან/და შემოწმებას. ადვოკატის პირადი სამუშაო ჩანაწერი, რომელიც პატიმარს არ გაუგზავნია და არც მისგან მიუღია, ავტომატურად კორესპონდენციის კატეგორიაში არ თავსდება. შესაბამისად, 115-ე მუხლზე ზოგადი მითითება კონკრეტულად ამ ჩანაწერების მიმართ გამოყენებულ საფუძველს თავისთავად ვერ განმარტავს. საჭიროა სამსახურის სრული პასუხისა და შემოწმების ოქმის ნახვა. მნიშვნელობა აქვს იმასაც, რა სტატუსით იმყოფებოდა ადვოკატი შეხვედრაზე და იყო თუ არა ის კონკრეტული პირის ადვოკატი.

რა გარემოებები უნდა შეფასდეს

თუ შეხვედრა 95-ე მუხლით დაცული ადვოკატისა და კლიენტის შეხვედრა იყო, პრაქტიკული კითხვა მხოლოდ ოთახში შესვლის ნებართვა არ არის: შეუძლია თუ არა ადვოკატს მიღებული ინფორმაციის დამახსოვრება, ჩანიშვნა და შემდგომი სამართლებრივი რეაგირება. ამავე დროს, დაწესებულებას შეიძლება ჰქონდეს უსაფრთხოების წესები; მათი არსებობა არ პასუხობს იმას, კონკრეტულად რა სამართლებრივი საფუძველი ჰქონდა ჩანაწერის ამოღებას ან განადგურების მოთხოვნას.

საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლი იცავს სამართლებრივი დაცვისა და ადვოკატის დახმარების უფლებას. საქართველოსთვის სავალდებულო ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლი იცავს პირად ცხოვრებასა და მიმოწერას; კონკრეტული საქმის მიმართ მისი გამოყენება დამოკიდებულია კომუნიკაციის ხასიათსა და ჩარევის გარემოებებზე. თუ შეხვედრა მიმდინარე სისხლის სამართლის დაცვის ნაწილიც იყო, დამატებით შეიძლება შეფასდეს დაცვის უფლების გარანტიები. არსებული საჯარო ცნობები საბოლოო სამართლებრივი დასკვნისთვის საკმარისი არ არის.

ფაქტების დასადგენად მნიშვნელოვანია დაწესებულების სრული წერილობითი განმარტება, მოქმედი ინსტრუქცია ადვოკატის ნივთებსა და ჩანაწერებზე, შემოწმების ვიდეოჩანაწერი/ოქმი და ადვოკატის შეხვედრის სტატუსი. ამ დოკუმენტების გარეშე არც კანონიერ ჩარევაზე და არც დარღვევაზე საბოლოო დასკვნა არ უნდა გაკეთდეს.

ზოგადი ინფორმაცია ადვოკატთან ურთიერთობის უფლებაზე იხილეთ პოლიციაში გამოკითხვისას ადვოკატის ჩართულობის გვერდზე და სისხლის სამართლის დაცვის შესახებ. ეს ტექსტი საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას.

კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მდგომარეობით.