ლილოს ნაგავსაყრელის შესაძლო გადატანა: კვლევა, გარემოსდაცვითი შეფასება და საზოგადოების მონაწილეობა

2026 წლის 9 ოქტომბერს თბილისის მერმა კახა კალაძემ განაცხადა, რომ მალე გახდება ცნობილი ლილოს ნაგავსაყრელის შესაძლო გადატანის მიზანშეწონილობის კვლევის შედეგები. Imedi-ის ცნობაში ასევე საუბარია ნაჟური წყლების პრობლემასა და გამწმენდი სისტემის მოწყობის სამუშაოებზე. კონკრეტული ახალი მდებარეობის საბოლოო არჩევანი ან გარემოსდაცვითი ნებართვა ამ ცნობაში წარმოდგენილი არ არის.

კვლევა და უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილება

მიზანშეწონილობის კვლევამ შეიძლება შეადაროს ადგილები, ხარჯები და ტექნიკური ალტერნატივები. იგი საჭირო სამართლებრივ პროცედურებს თავისთავად არ ანაცვლებს. პროექტის მოცვის, სიმძლავრისა და საქმიანობის სახის მიხედვით უნდა შემოწმდეს გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის დანართები და შესაბამისი სხვა სავალდებულო წესები.

გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის მე-6 მუხლი გზშ-ის ეტაპებად განსაზღვრავს სკოპინგს, ანგარიშის მომზადებას, საზოგადოების მონაწილეობას, ინფორმაციის შეფასებასა და ექსპერტიზას. სკოპინგი შესაფასებელი საკითხების მოცვას ადგენს. მე-12 მუხლი გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების მიღების წარმოებაში საზოგადოების მონაწილეობასაც მოიცავს. კონკრეტული პროექტისთვის გამოსაყენებელი პროცედურა მხოლოდ ზოგადი განცხადებიდან ვერ განისაზღვრება.

ინფორმაცია და მონაწილეობა რეალური არჩევანის დროს

კონსტიტუციის 29-ე მუხლი იცავს გარემოს მდგომარეობის შესახებ სრული ინფორმაციის დროულად მიღებასა და გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებებში მონაწილეობას. პრაქტიკულად მნიშვნელოვანი იქნება კვლევის, შემოთავაზებული ალტერნატივების, მოსალოდნელი ზემოქმედების, საჯარო განხილვისა და საბოლოო აქტის ხელმისაწვდომობა. მხოლოდ განხორციელების შემდეგ ინფორმირება ადრეულ ეტაპზე მონაწილეობის შესაძლებლობის ტოლფასი არ არის.

ორჰუსის კონვენციის მე-4, მე-6 და მე-9 მუხლები ინფორმაციის მიღების, შესაბამის გადაწყვეტილებებში მონაწილეობისა და მართლმსაჯულების ხელმისაწვდომობის ჩარჩოს ადგენს. საქართველო კონვენციის მხარეა; ეს სავალდებულო საერთაშორისო ხელშეკრულებაა და არა კერძო კონსულტანტის რეკომენდაცია. მონაწილეობა შენიშვნების სათანადო განხილვას მოითხოვს, მაგრამ თითოეულ მონაწილეს პროექტის უპირობო ვეტოს უფლებას არ ანიჭებს.

რა რჩება გადასამოწმებელი

ამ ეტაპზე საჭიროა კვლევის საბოლოო ტექსტი, საქმიანობის ზუსტი აღწერა, შესაძლო ტერიტორიები და უფლებამოსილი ორგანოების აქტები. ცნობაში აღწერილი დაბინძურების სამართლებრივი მასშტაბის დამოუკიდებლად დასადგენად მონიტორინგის მონაცემებიც საჭიროა. მომავალი გამწმენდი სისტემის შესახებ განცხადება არ ადასტურებს, რომ დღევანდელი პრობლემა უკვე აღმოფხვრილია.

ინფორმაციის მოთხოვნა და შესაბამის წარმოებაში დასაბუთებული შენიშვნის წარდგენა ერთმანეთის შემავსებელი გზებია. უარის ან საბოლოო გადაწყვეტილების გასაჩივრება აქტის, მონაწილეობის უფლებისა და ეროვნული პროცედურის მიხედვით ფასდება. ორჰუსის შესაბამისობის მექანიზმი ქართულ ნებართვას გამცემ ორგანოს ან ინდივიდუალური ზიანის განმსაზღვრელ სასამართლოს არ ცვლის. ამ წყაროებით დასტურდება კვლევის შესახებ განცხადება; გადატანის უკვე ნებადართულ პროექტად აღწერა ნაადრევია.

დაკავშირებული განმარტება: საჯარო დაფინანსება და ბიუჯეტის დამტკიცების ეტაპები.

გადამოწმების თარიღი

კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მდგომარეობით.

სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა, ეფუძნება მითითებულ საჯარო წყაროებს და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას.