ინტერპოლის წითელი შეტყობინება ექსტრადიციას ავტომატურად არ ნიშნავს — რა პროცედურაა საქართველოში

Imedi-ის 8 ოქტომბრის ცნობით, თბილისში დააკავეს სომხეთის მოქალაქე, რომელსაც სომხეთის სამართალდამცავი ორგანოები ეძებდნენ. გამოცემა წერს, რომ მას სომხეთში ჯგუფურად ჩადენილ მკვლელობას, ხულიგნობასა და ცეცხლსასროლი იარაღის უკანონო ტარებას ედავებიან და ექსტრადიციის პროცესი მიმდინარეობს. ეს ბრალდებები სომხეთის მხარის შესახებ გავრცელებული ინფორმაციაა და ამ პირზე დანაშაულის დადგენას არ ნიშნავს. საჯარო ცნობაში მისი ვინაობა და საქართველოში მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილებები მითითებული არ არის.

რას ნიშნავს Red Notice

INTERPOL-ის განმარტებით, წითელი შეტყობინება ქვეყნებს სთხოვს, მოძებნონ პირი და შესაძლო ექსტრადიციისთვის მისი დროებითი დაკავება განიხილონ. თავად შეტყობინება საერთაშორისო დაკავების ორდერი არ არის და INTERPOL არ გასცემს ეროვნული სასამართლოს ორდერს. დაკავების გადაწყვეტილებას იმ ქვეყნის ორგანოები იღებენ, სადაც პირი იმყოფება, ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად.

ამიტომ ორი საკითხი ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს: საერთაშორისო შეტყობინება და საქართველოს ტერიტორიაზე თავისუფლების შეზღუდვის სამართლებრივი საფუძველი. ამ კონკრეტულ საქმეზე გამოქვეყნებულ ცნობაში არ ჩანს დაკავების განჩინება, საექსტრადიციო პატიმრობის შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილება ან სრული მოთხოვნა.

რა ეტაპებია საქართველოში

„სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ“ კანონის 30-ე მუხლის მიხედვით, დაკავებიდან 48 საათის განმავლობაში პროკურორი მაგისტრატ მოსამართლეს მიმართავს აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების მოთხოვნით. შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საექსტრადიციო პატიმრობა ან კანონით გათვალისწინებული სხვა აღკვეთის ღონისძიება. ამ მუხლის მე-5 პუნქტით, პირველადი განჩინება პირს შეუძლია მისი გადაცემიდან 7 დღეში გაასაჩივროს სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიაში, რომელიც საჩივარს 5 დღეში განიხილავს. ეს ვადები არ უნდა გაიგივდეს პატიმრობის გაგრძელების ან შეცვლის ყველა პროცედურასთან.

იმავე კანონის 34-ე მუხლით, ექსტრადიციის დასაშვებობის საკითხს რაიონული ან საქალაქო სასამართლო განიხილავს. მისი განჩინება გამოცხადებიდან 7 დღეში შეიძლება საკასაციო წესით გასაჩივრდეს უზენაეს სასამართლოში. საბოლოო სასამართლო გადაწყვეტილების შემდეგ იუსტიციის მინისტრი იღებს ექსტრადიციის დაკმაყოფილების ან უარის ბრძანებას; 34-ე მუხლის მე-14 პუნქტით ეს ბრძანება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება. საექსტრადიციო პატიმრობისა და გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილებები სხვადასხვა აქტებია.

საქართველო და სომხეთი ევროპის საბჭოს 1957 წლის ექსტრადიციის კონვენციის მხარეები არიან. ეს ქმნის თანამშრომლობის ჩარჩოს, მაგრამ კონკრეტული პირის გადაცემა ავტომატური არ არის. უნდა შემოწმდეს მოთხოვნის საფუძველი, ორმაგი დასჯადობისა და სხვა ხელშეკრულებითი პირობები, კანონის მიხედვით უარის საფუძვლები და პირის მიმართ საქართველოში მიღებული ინდივიდუალური გადაწყვეტილებები. სისხლის სამართლის კოდექსის მე-6 მუხლი კრძალავს, მათ შორის, პოლიტიკური დევნისთვის გადაცემას და ითვალისწინებს უარის საფუძველს, თუ ქმედება საქართველოში დანაშაული არ არის ან მოთხოვნის მხარეს მისთვის სიკვდილით დასჯაა დაწესებული.

დაკავებულისთვის მნიშვნელოვანია დროულად მიიღოს ადვოკატის დახმარება, თარჯიმანი საჭიროების შემთხვევაში და ინფორმაცია იმ სასამართლო აქტებზე, რომლებსაც მისი პატიმრობა ან გადაცემა ეფუძნება. კონკრეტული საჩივრის ვადა აქტის ჩაბარების თარიღიდან ითვლება, ამიტომ ოჯახის ან წარმომადგენლის მიერ ფაქტობრივი თარიღების დადასტურება პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია. დამატებითი ზოგადი ინფორმაცია იხილეთ წინასწარი პატიმრობისა და გირაოს განმარტებაში.

ეს ტექსტი 2026 წლის 9 ოქტომბრამდე ხელმისაწვდომ საჯარო ცნობას განმარტავს. საქმის მასალების გარეშე შეუძლებელია შეფასდეს კონკრეტული დაკავების კანონიერება ან ექსტრადიციის შედეგი. მასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას.

კანონმდებლობა გადამოწმებულია 2026 წლის 9 ოქტომბრის მდგომარეობით.