2026 წლის 2 აგვისტოდან ევროკავშირის AI Act-ის გამჭვირვალობის რეჟიმი პრაქტიკულ საკითხად იქცა: AI-ით შექმნილი ან შეცვლილი ტექსტი, ფოტო, აუდიო და ვიდეო მომხმარებლისთვის გასაგებად უნდა იყოს იდენტიფიცირებადი იმ შემთხვევებში, როდესაც რეგულაცია კონკრეტულ სისტემასა და როლზე ვრცელდება. ქართული კომპანიისთვის მთავარი კითხვა მხოლოდ ის არ არის, სად არის დარეგისტრირებული ბიზნესი; უნდა შეფასდეს, რა პროდუქტს აწვდის, ვის ემსახურება და აქვს თუ არა საქმიანობას ევროკავშირის ბაზართან კავშირი.

რა შეიცვალა 2026 წლის აგვისტოში

ევროკომისიის ოფიციალური განმარტებით, Article 50-ის გამჭვირვალობის ვალდებულებები 2026 წლის 2 აგვისტოდან ამოქმედდა. ევროკავშირის 2026/1744 რეგულაციამ კი გენერაციული AI სისტემებისთვის, რომლებიც 2026 წლის 2 აგვისტომდე უკვე იყო ბაზარზე განთავსებული, AI-ით შექმნილი კონტენტის მარკირების პრაქტიკის ადაპტაციის საბოლოო თარიღად 2026 წლის 2 დეკემბერი განსაზღვრა.

ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ქართული კომპანია ავტომატურად ექვემდებარება AI Act-ის ყველა თავს. შესაბამისობა დამოკიდებულია სისტემის ტიპზე, კომპანიის როლზე — provider, deployer, importer ან distributor — და იმაზე, შედის თუ არა პროდუქტი ან მისი შედეგი ევროკავშირის ბაზარზე. სწორედ ამიტომ საჭიროა არა ზოგადი სლოგანი, არამედ თითოეული AI ინსტრუმენტის ინვენტარიზაცია.

ქართული კომპანიის ოთხსაფეხურიანი შემოწმება

ჩამოწერეთ ყველა გამოყენებული AI სისტემა: ჩატბოტი, რეკლამის გენერატორი, HR-სკრინინგი, დოკუმენტების ანალიზი და მომხმარებლის პროფილირება.
განსაზღვრეთ როლი და ბაზარი: ვინ ავითარებს სისტემას, ვინ აკონტროლებს მას და ემსახურება თუ არა შედეგი ევროკავშირის მომხმარებელს.
მოითხოვეთ მომწოდებლისგან ტექნიკური დოკუმენტაცია, კონტენტის მარკირების მეთოდი, ლოგები, უსაფრთხოების კონტროლები და ინციდენტის შეტყობინების პროცედურა.
კონტრაქტში ჩაწერეთ მონაცემთა გამოყენების, კონფიდენციალურობის, მოდელის შეცვლის, აუდიტის, ზიანის ანაზღაურებისა და შეწყვეტის წესები.

თუ ეს საქართველოში მოხდებოდა, რომელი სამართალი იქნებოდა მნიშვნელოვანი

საქართველოში AI Act-ის ნაცვლად ან მის პარალელურად შეფასება დაიწყებოდა პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ საქართველოს კანონით, თუ სისტემა ამუშავებს იდენტიფიცირებად პირს, ქცევით პროფილს, ბიომეტრიულ ან დასაქმების მონაცემებს. საჭიროა მიზნის, სამართლებრივი საფუძვლის, მონაცემთა მინიმიზაციის, უსაფრთხოების, ინფორმირების და მონაცემთა სუბიექტის უფლებების დოკუმენტირება.

დამატებით, ხელშეკრულების სამართალი განსაზღვრავს AI მომწოდებლის პასუხისმგებლობას, ხოლო საავტორო უფლებების საკითხი შეიძლება გაჩნდეს სასწავლო მონაცემების, გამომუშავებული მასალისა და მესამე პირის კონტენტის გამოყენებისას. მაღალი რისკის მქონე გადაწყვეტილებაზე კომპანიამ უნდა შეინარჩუნოს ადამიანის რეალური ზედამხედველობა და გასაჩივრების გზა; ავტომატური პასუხი არ უნდა იქცეს პასუხისმგებელი გადაწყვეტილების შემცვლელად.

რას უნდა გააკეთოს მენეჯმენტმა 2 დეკემბრამდე

პირველი ნაბიჯია AI-რეესტრი და რისკის მატრიცა. შემდეგ — მარკირების ტესტირება სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის ქართულად, კონტრაქტების გადახედვა და პერსონალურ მონაცემთა ზემოქმედების შეფასება იმ პროექტებისთვის, სადაც ადამიანი შეიძლება დაზიანდეს ან უსამართლოდ შეფასდეს. საჯარო ვებგვერდზე მოკლე, ადამიანურად დაწერილი განმარტება ხშირად უფრო ეფექტურია, ვიდრე მხოლოდ ტექნიკური პოლიტიკის გამოქვეყნება.

ხშირად დასმული კითხვები

ეხება თუ არა EU AI Act ქართულ კომპანიას? შესაძლოა, თუ კომპანია ევროკავშირის ბაზარზე AI სისტემას ათავსებს, შესაბამის როლში მოქმედებს ან მისი შედეგი ევროკავშირში გამოიყენება; საბოლოო შეფასება ფაქტებზეა დამოკიდებული.
საკმარისია თუ არა სიტყვა „AI-generated“? ყოველთვის არა. უნდა შეფასდეს კონკრეტული ტექნიკური და მომხმარებლისთვის გასაგები მარკირების მოთხოვნა.
საქართველოს კანონები ცვლის თუ არა EU AI Act-ს? არა. ქართული მონაცემთა დაცვისა და ხელშეკრულების წესები ცალკე ვალდებულებებს ქმნის; ევროკავშირთან კავშირი დამატებით რეჟიმს ააქტიურებს.

პირველადი წყაროები: EUR-Lex, Regulation (EU) 2026/1744 — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32026R1744 ; European Commission, AI-generated content marking and labelling — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-publishes-code-practice-marking-and-labelling-ai-generated-content ; საქართველოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონი — https://www.matsne.gov.ge/en/document/view/5827307

შენიშვნამასალა საინფორმაციო ხასიათისაა და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ სამართლებრივ რჩევას.