თემატური ცენტრი
დაკავების, გამოკითხვის, ჩხრეკის, აღკვეთის ღონისძიების, ბრალდებისა და გასაჩივრების პრაქტიკული დაცვა.
სისხლის სამართლის ადვოკატი იცავს პირის უფლებებს დაკავების, გამოკითხვის, დაკითხვის, ჩხრეკის, ბრალის წარდგენის, აღკვეთის ღონისძიების, სასამართლოსა და გასაჩივრების ყველა ეტაპზე. თუ საქმე გადაუდებელია, არ მისცეთ არსებითი ახსნა და არ მოაწეროთ ხელი დოკუმენტს მისი შინაარსისა და სტატუსის გააზრების გარეშე; მოითხოვეთ ადვოკატთან კონფიდენციალური კავშირი და შეინახეთ საქმის დროისა და მონაწილეების ზუსტი ჩანაწერი.
პოლიციასთან საუბრამდე უნდა გაირკვეს, რა საპროცესო სტატუსით გიკავშირდებიან, არის თუ არა გამოცხადება სავალდებულო, ფიქსირდება თუ არა საუბარი და გაქვთ თუ არა ადვოკატთან კონფიდენციალური კონსულტაციის შესაძლებლობა. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი ინტერვიუს დაწყებამდე ინტერვიუერისგან ადვოკატის გამოყენებისა და საკუთარი ან ახლო ნათესავის წინააღმდეგ ინფორმაციის გაუმჟღავნებლობის უფლებების განმარტებას მოითხოვს.
მოწმემ უნდა იცოდეს საკუთარი სტატუსი, ჩვენების მიცემის ფორმა, ზუსტი ფაქტების ფარგლები, თარჯიმნის საჭიროება და თვითინკრიმინაციის შესაძლო რისკი; მოწმის სტატუსი პრაქტიკულ დაცვას არ გამორიცხავს.
ჩხრეკისა და ამოღებისას უნდა შემოწმდეს სამართლებრივი საფუძველი, მოქმედების ფარგლები, დამსწრეები, ნივთების ზუსტი აღწერა, ციფრული მოწყობილობის მოპყრობა და ოქმის ასლი; წინააღმდეგობა უსაფრთხო და სამართლებრივი ფორმით უნდა დაფიქსირდეს.
აღკვეთის ღონისძიება სასჯელი არ არის; სასამართლო აფასებს კონკრეტულ საპროცესო რისკებსა და ნაკლებად მკაცრი ზომის საკმარისობას, ამიტომ პირადი კავშირები, საცხოვრებელი, ჯანმრთელობა, ქცევა და ალტერნატივა მტკიცებულებით უნდა წარდგეს.
გამოძიების პირველივე საათებში უნდა დადგინდეს პირის სტატუსი და ადგილმდებარეობა, უზრუნველყოფილი იქნეს ადვოკატთან კონფიდენციალური წვდომა, თარჯიმანი და სამედიცინო დახმარება, ხოლო დაკავებისას კონტროლდებოდეს უფლებების განმარტება, ოქმი და 72/48-საათიანი საკვანძო ვადები; ოჯახისა და უცხოელის საკონსულო საკითხები მტკიცებულების დაცვის გეგმას უნდა შეუერთდეს.
საკუთრების, მოტყუების ან ძალადობის შესახებ ბრალდება უნდა დაიშალოს ქმედებად, განზრახვად, ზიანად, მფლობელობად და მტკიცებულებად; კონფლიქტის სახელწოდება საბოლოო სამართლებრივ კვალიფიკაციას არ განსაზღვრავს.
ნარკოტიკულ საქმეში ნივთიერების იდენტობა, ოდენობა, მოპოვების გარემოება, ჩხრეკისა და ლაბორატორიული კვლევის პროცედურა და პირის ცოდნა ან განზრახვა ცალ-ცალკე უნდა შემოწმდეს.
კორპორაციული გამოძიება მოითხოვს პირის და კომპანიის ინტერესების გამიჯვნას, მონაცემის კანონიერად შენარჩუნებას, ტრანზაქციების კვალს, უფლებამოსილების რუკას და შიდა გამოძიების პრივილეგირებული ფარგლების განსაზღვრას.
ავარიისას უსაფრთხოება და სამედიცინო დახმარება პირველია, შემდეგ კი შემთხვევის ადგილი, მძღოლის მდგომარეობა, ავტომობილი, კამერები, მოწმეები, დაზიანება და პოლიციის ოქმები უნდა შენარჩუნდეს; დაზღვევის და სისხლის საკითხები პარალელურად ვითარდება.
უშუალო საფრთხისას დარეკეთ 112-ზე; პოლიციის შემაკავებელი და სასამართლოს დამცავი ორდერი დროებითი დაცვის განსხვავებული მექანიზმებია და შეიძლება სისხლის სამართლის გამოძიებასთან პარალელურად მოქმედებდეს.
აპელაცია, საპროცესო შეთანხმება, ექსტრადიცია და Interpol-თან დაკავშირებული საკითხი სხვადასხვა იურისდიქციას, მტკიცებულებასა და დაცვის საშუალებას მოითხოვს; ერთი საქმის შედეგი მეორეზე ავტომატურად არ ვრცელდება.
დაკავების ან ბრალდებულად ცნობისას პირს უნდა განემარტოს ბრალდების შინაარსი, ადვოკატის გამოყენების, დუმილისა და თვითინკრიმინაციისგან დაცვის უფლება გასაგებ ენაზე. საქართველოს 2024 წლის Legal Aid-ის ანგარიშში სისხლის სამართლის საქმეები 14,369 იყო — ამიტომ პირველი რეაგირება, ოქმის სისწორე, თარჯიმანი, სამედიცინო შემოწმება და მტკიცებულების დაცვა პრაქტიკული გადაუდებელი საკითხებია.
დაკავებისას დაუყოვნებლივ უნდა გაირკვეს სტატუსი, დაკავების ზუსტი დრო, ეჭვის არსი, ადვოკატის, დუმილის, თვითინკრიმინაციისგან დაცვის, თარჯიმნისა და სამედიცინო უფლებები; 72 საათი და არა უგვიანეს 48 საათისა ბრალდების დადგენილების მიღება ცალკე საკონტროლო წერტილებია.
დაკითხვამდე უნდა იცოდეთ საპროცესო სტატუსი, კითხვების მიზანი, დუმილის უფლება, ადვოკატის არჩევა და თარჯიმნის საჭიროება.